Manierystyczna synagoga z XVII wieku z wazonami na szczytach i jeden z najstarszych kirkutów w Polsce, z macewą z 1548 roku.
Synagogę zbudowano w latach 1626-1654 na stoku wzgórza przy wałach miejskich, w miejscu starszej bożnicy. Mury z rzecznych otoczaków i ciosów wzmacniają przypory, a szczyty wieńczą wazony, co w synagogach było niespotykane i daje budynkowi kościelno-pałacowy charakter. Nad wejściem zachodnim umieszczono tablice Dekalogu i cytat z Księgi Rodzaju.
W czasie wojny Niemcy urządzili w synagodze magazyn, a w 1957 roku zawalił się dach. Odbudowa w latach 60. i 70. przywróciła wygląd znany z akwaforty Kajetana Kielisińskiego z 1838 roku. Dziś budynek przy ulicy Berka Joselewicza mieści galerię i salę wystawową.
Nieco wyżej leży kirkut o powierzchni około 3 hektarów, z około 2000 nagrobków. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1611 roku, ale najstarsza zachowana macewa jest datowana na 1548 rok. Cmentarz nie ma podziału na kwatery męskie i żeńskie, a najstarsze macewy nie mają symboliki.
Zdjęcia: fot. Yarl, CC BY-SA 3.0; fot. Paweł 'pbm' Szubert (talk), CC BY-SA 4.0; fot. LuzynaS, CC BY-SA 3.0 pl.
